ఫ్రెంచ్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త పియరీ జాన్సన్ ఘనత 157 ఏళ్ల క్రితం సూర్యగ్రహణం రోజున ప్రయోగం
గుంటూరు – మిరప ఘాటు, పులిహోర దోశలతో పాటు చరిత్ర సాక్షిగా నిలిచిన ఆవిష్కరణ స్థలం!
గుంటూరు అంటే చాలామందికి గుర్తొచ్చేది మిరపకాయల ఘాటు, పులిహోర దోశ రుచి. అయితే, ఈ పట్టణం కేవలం వంటకాలకు మాత్రమే కాదు — ప్రపంచ శాస్త్ర చరిత్రలో కూడా ఓ ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించింది. ఎందుకంటే, ఇక్కడే ఒక మహత్తర ఆవిష్కరణ జరిగింది — అదే హీలియం గ్యాస్, అంటే మనం బెలూన్లలో ఉపయోగించే గ్యాస్!
హీలియం అనేది గాలి కంటే తేలికైన, రంగు, రుచి, వాసనలేని, విషరహితమైన ఒక అణువు కలిగిన రసాయన మూలకం. ఇది భూమిపై చాలా అరుదుగా లభిస్తుందని, కానీ విశ్వంలో హైడ్రోజన్ తర్వాత అత్యధికంగా ఉన్న మూలకం అని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతారు.
🔹 గుంటూరులో పుట్టిన హీలియం ఆవిష్కరణ
ఫ్రెంచ్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త పియరీ జాన్సన్ (Pierre Janssen) 1868 ఆగస్టు 18న గుంటూరులో జరిగిన సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణాన్ని పరిశీలిస్తున్నప్పుడు హీలియం మూలకాన్ని కనుగొన్నారు.
ఆయన సూర్యుని క్రోమోస్పియర్ (Chromosphere)లో పసుపు వర్ణపు స్పెక్ట్రమ్ లైన్ ఉద్గారాన్ని గుర్తించి, అది ఒక కొత్త వాయువు కారణంగా ఏర్పడిందని నిర్ధారించారు. ఆ వాయువుకే “హీలియం” అనే పేరు వచ్చింది — గ్రీకు పదమైన హీలియోస్ (Helios) అంటే “సూర్యుడు” అని అర్థం.
🔹 గుంటూరును ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?
ఆ కాలంలో సూర్యుని ఉపరితలం సరిగ్గా చూడగలిగేది కేవలం గ్రహణ సమయానికే అన్న అభిప్రాయం ఉండేది. 1868 ఆగస్టు 18న జరిగిన సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణ మార్గం భారతదేశం మీదుగా వెళ్లింది. ఆ మార్గంలో ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
భౌగోళికంగా అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలోని గుంటూరు, మచిలీపట్నం ప్రాంతాలు పరిశీలనకు అత్యంత అనుకూలంగా ఉండటంతో, అనేక దేశాల శాస్త్రవేత్తలు — ముఖ్యంగా బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ — నుంచి భారత్కు వచ్చారు.
పియరీ జాన్సన్ గుంటూరులోని ఓ ఫ్రెంచ్ వ్యాపారికి చెందిన ఎత్తయిన భవనం పైభాగంలో తమ పరికరాలను ఏర్పాటు చేసి పరిశోధనలు నిర్వహించారు. అదే ప్రయోగ సమయంలో ఆయన హీలియం గ్యాస్ ఉనికిని గుర్తించారు.
🔹 ప్రపంచానికి చేరిన గుంటూరు ఘనత
జాన్సన్ తర్వాత, 1868 అక్టోబర్ 20న లండన్లో ఖగోళ శాస్త్రవేత్త నార్మన్ లాక్ియర్ (Norman Lockyer) కూడా సూర్యుని స్పెక్ట్రమ్లో ఇదే హీలియం రేఖను గుర్తించారు.
ఇద్దరి పరిశోధనా ఫలితాలు దాదాపు ఒకేసారి ఫ్రెంచ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్కు చేరడంతో, హీలియం మూలక ఆవిష్కరణ ఘనతను ఇద్దరికీ సంయుక్తంగా అందించారు.
