చెన్నై సెంట్రల్, విజయవాడ జంక్షన్, బెంగళూరు కంటోన్మెంట్, ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్ వంటి రైల్వేస్టేషన్లు ప్రతీ రైలు ప్రయాణికుడికి తెలిసినవే. అయితే, వీటికి వెనుక ఉన్న ప్రత్యేక అర్థాలు చాలామందికి తెలియవు.
ప్రధాన నగరాల్లోని పెద్ద స్టేషన్లను సెంట్రల్ అంటారు. ఇవి ఎక్కువ మంది ప్రయాణికులు ఉపయోగించే, రాష్ట్రీయ, అంతరాష్ట్ర మార్గాలను కలిపే కేంద్రాలు. చెన్నై సెంట్రల్, కాన్పూర్ సెంట్రల్, ముంబయి సెంట్రల్ ఇవి ఉదాహరణలు. మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రైలు మార్గాలు కలిసే స్టేషన్లను జంక్షన్ అంటారు. వీటిలో ప్రయాణికులు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి మారవచ్చు. విజయవాడ, కాజీపేట్, డోర్నకల్ జంక్షన్లకు ఇది లక్షణం.
ఒక మార్గంలో రైలు ప్రారంభమయ్యే లేదా చివరి స్టేషన్ టెర్మినస్ అని పిలుస్తారు. ఈ స్టేషన్లలో రైల్వే డిపోలు, మెయింటెనెన్స్ యార్డులు ఉంటాయి. హైదరాబాద్ (నాంపల్లి), ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్, లోక్మాన్య తిలక్ (ముంబయి), హవ్ఢా (పశ్చిమ బెంగాల్) టెర్మినస్ స్టేషన్లకు ఉదాహరణ. ఇవి సుదూర మార్గాల్లో ప్రయాణించే రైళ్లకు చివరి స్టేషన్గా ఉంటాయి.
కాంటోన్మెంట్ స్టేషన్లు బ్రిటీష్ కాలంలో సైనిక స్థావరాల సమీపంలో నిర్మించబడ్డాయి. సైనికులు, ఆయుధాలు, అవసర వస్తువులను తరలించడానికి ఉపయోగించే వీటిలో సాధారణ రైళ్ల రాకపోకలు కూడా జరుగుతున్నాయి. బెంగళూరు కంటోన్మెంట్, ఆగ్రా కంటోన్మెంట్, అంబాలా కంటోన్మెంట్ దీనికి ఉదాహరణ.
హాల్ట్ స్టేషన్లు చిన్నవి, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సర్వసాధారణ ప్రయాణికుల కోసం ఉన్నాయి. ఇక్కడ పరిమిత సంఖ్యలో రైళ్లు ఆగతాయి, ఒకటి లేదా రెండు ప్లాట్ఫారమ్లు ఉంటాయి. బూర్గుల (రంగారెడ్డి), ఉండవల్లి (గుంటూరు) స్టేషన్లు ఉదాహరణ.
రోడ్ స్టేషన్లు ప్రధాన పట్టణాలకు సమీపంలో, రోడ్ల ద్వారా సులభంగా చేరుకునే స్టేషన్లు. ఇక్కడ పరిమిత సిబ్బంది, మౌలిక సదుపాయాలు ఉంటాయి. ఆసిఫాబాద్ రోడ్, శ్రీకాకుళం రోడ్, నాసిక్ రోడ్ వంటి స్టేషన్లు దీనికి ఉదాహరణ.
సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, సెంట్రల్, జంక్షన్, టెర్మినస్, కాంటోన్మెంట్, హాల్ట్, రోడ్ స్టేషన్ల పేర్లకు ప్రత్యేక అర్థాలు ఉంటాయి. ఇవి రైలు రాకపోకలు, రవాణా సౌకర్యాలు, ప్రధాన మార్గాలు, రక్షణ అవసరాల ప్రకారం ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి.
