రామ, లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నుల సోదర ప్రేమ ఎప్పటికీ స్మరణీయంగా ఉంటుంది. అది నిజమైన ఆదర్శానికి ప్రతీక.
వనవాసానికి బయలుదేరే శ్రీరామచంద్రుని వెంట లక్ష్మణుడు కూడా రావాలని అడిగాడు. ఆయన చెప్పింది:
“నీవు లేకపోతే, నా వద్ద ఐశ్వర్యం ఉన్నా, స్వర్గాదిలోకవాసం సిద్ధించినా నేను దానిని తీరుస్తానని అనుకోవను. నేను నీతో పాటు అడవిలో నడుస్తూ, నీకు కావలసిన ఫలాలను సమకూరుస్తాను. సీతాదేవికి పగలు, రాత్రి అవసరమైన సేవలను నేను సమకూరుస్తాను.”
భరతుడు, తన ప్రయత్నం లేకుండా తానే పొందిన రాజ్యాన్ని ఆస్వాదించకూడదని, తనకోసం రాజ్యసుఖాలను కోరుకోలేదని వెల్లడించాడు. రాజ్యానికి అన్నకే హక్కు ఉందని, తన తీరుకు శ్రీరామ దర్శనం, పాదస్పర్శ ప్రధానమని సభలో ఏడ్చాడు.
శ్రీరామచంద్రుడు కూడా తన తమ్ముళ్లను అత్యంత మమకారం తో ఆదరించాడు. లక్ష్మణుని గురించి ఆయన చెప్పింది: తండ్రి లేని లోటు తెలియకుండా తన పక్కన ఉండి, కంటిరెప్పలా రక్షిస్తున్నవాడు. భూమిలో ఎవరికి భరతుని లాంటి సోదరుడు లభించడు అని శ్రీరాముడు ప్రకటించారు.
లక్ష్మణుడు తన పరిచయాన్ని హనుమంతునికి వివరిస్తూ చెప్పాడు: “నేను రక్తసంబంధ బంధం కారణంగా శ్రీరామచంద్రునికి తమ్ముడు. కానీ ఆయనలోని గుణాల పట్ల నేను పూర్తిగా భక్తుడిని.”
యుద్ధంలో మూర్ఛనెక్కిన లక్ష్మణుని చూసి శ్రీరాముడు వాపోయాడు: ఏ ప్రదేశానికి వెళ్లినా బంధువులు, సుఖసహచరులు లభించవచ్చు, కానీ లక్ష్మణుని వంటి తోబుట్టువును ఎవరు సంపాదించలేరు.
భరతుని వదిలి ఉండలేని శత్రుఘ్నుడు కూడా భరతతో కలిసి మేనమామ ఇంటికి వెళ్లి, ఆయన సేవలో నిమగ్నమై, జీవిత యాత్రను కొనసాగించాడు. ఆయన అరిషడ్వర్గాలను జయించిన మహనీయుడు.
ఈ నలుగురి సోదర ప్రేమ మనకు నిజమైన ఆదర్శంగా ఉంటుందని మనం గుర్తు చేసుకోవాలి.
