1963, జనవరి 27. దిల్లీ నేషనల్ స్టేడియంలో లతా మంగేష్కర్ “ఏ మేరీ వతన్ కే లోగో” పాట పాడగానే అక్కడున్నవారి కళ్లలో నీళ్లు ఉప్పొంగాయి. 1962 యుద్ధంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన భారత సైనికుల కోసం ఆమె పాడిన ఆ పాటలో ఉన్న బాధ అందరినీ కదిలించింది. అయితే ఆ యోధులలో చాలామంది వీరోచిత గాథలు ప్రపంచానికి తెలియకుండానే 16,000 అడుగుల ఎత్తులో మంచు క్రిందే దాగి ఉన్నాయి.
యుద్ధం ముగిసిన కొన్ని నెలల తరువాత, లద్ధాఖ్లోని రజాంగ్ లా ప్రాంతానికి ఓ స్థానిక గొర్రెల కాపరి వెళ్లగా, మంచులో కూరుకుపోయిన 100కి పైగా భారత జవాన్ల మృతదేహాలు కనిపించాయి. వారి చేతుల్లో ఇంకా తుపాకులు ఉండగా, శరీరంపై తూటాల గాయాలు ఉన్నాయి. ఒక్కరికి కూడా వెనుక నుంచి గాయాలు లేవు—అంటే వారు చివరిదాకా ముందుండి పోరాడినట్టు స్పష్టంగా కనిపించింది. వెంటనే సైన్యానికి సమాచారం చేరింది.
ఈ జవాన్లు 13 కూమావ్ రెజిమెంట్లోని చార్లీ కంపెనీకి చెందినవారు. వీరిని నాయకత్వం వహించినది మేజర్ షైతాన్ సింగ్ భాటీ.
యుద్ధం ఎలా మొదలైంది?
1961 నుంచే చైనా లద్ధాఖ్ ప్రాంతంలోకి చొరబడుతూ వచ్చింది. ఇదే సమయంలో భారత భూభాగంలో నుంచే టిబెట్–సింకియాంగ్లను కలిపే రహదారిని కూడా నిర్మించింది. దీనితో విసిగిపోయిన నెహ్రూ ‘ఫార్వర్డ్ పాలసీ’ మొదలుపెట్టారు. కానీ చైనా మాత్రం “హిందీ చీనీ భాయ్ భాయ్” అంటూ నటిస్తూ, లోపల యుద్ధానికి సిద్ధమవుతోంది.
1962 అక్టోబర్ 20న చైనా ఆకస్మిక దాడికి దిగింది. భారత పోస్టులను ధ్వంసం చేస్తూ ముందుకు సాగింది. నవంబర్ నాటికి లద్ధాఖ్ కాపాడటం భారత సైన్యానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది. చుషుల్ లోయకు ప్రవేశ ద్వారంలాంటి రజాంగ్ లా పాస్ను కాపాడటం అత్యంత ప్రాధాన్యం పొందింది.
పోరాట రంగంలోకి చార్లీ కంపెనీ
రజాంగ్ లా రక్షణ బాధ్యతను చార్లీ కంపెనీకి అప్పగించారు. మేజర్ షైతాన్ సింగ్ నేతృత్వంలో హరియాణాకు చెందిన అహిర్ జవాన్లు ఎక్కువగా ఉన్న ఈ బృందం శక్తివంతమైన ఆయుధాలు లేకపోయినా అపార ధైర్యంతో ముందుకు దూసుకెళ్లింది.
నవంబర్ 18 ఉదయం, వందల సంఖ్యలో చైనా సైనికులు దాడికి బయలుదేరినట్లు గుర్తించారు. లిజనింగ్ పోస్టులో ఉన్న హుకుం సింగ్ బృందం ముందుండి ఎదురుదాడికి దిగింది. చివరికి నలుగురు జవాన్లు మరణించగా ఒకరు చెరపడ్డారు.
మేజర్ షైతాన్ సింగ్ వీరోచిత నేతృత్వం
లిజనింగ్ పోస్టు కూలిన వెంటనే, చైనా పెద్ద దళం ప్రధాన బృందంపై దాడి చేసింది.
- నాయబ్ సుబేదార్ సూరజ్ నాయకత్వంలోని ప్లాటూన్ మోర్టార్లతో 130కి పైగా శత్రువులను పడగొట్టింది.
- మందుగుండు తక్కువగా ఉన్నా, భారత జవాన్లు చేతితో కూడా పోరాడారు.
- సూరజ్ మరణించే క్షణంలో కూడా “13 కూమావ్ గౌరవం నిలబెట్టండి” అని హుజూర్ చేసాడు.
మేజర్ షైతాన్ సింగ్ మాత్రం ప్రతి ప్లాటూన్ వద్దకు వెళ్లి ధైర్యం చెప్పి, చివరి వరకూ ముందుండి పోరాడించారు. తీవ్రంగా గాయపడ్డ తర్వాత కూడా తన కాలుకు తాడు కట్టిన లైట్ మిషిన్ గన్తో చివరి బుల్లెట్ వరకు యుద్ధం చేశాడు.
అద్భుతమైన త్యాగం, శౌర్యం
118 మంది భారత జవాన్లలో కేవలం నలుగురు మాత్రమే జీవించి తిరిగివచ్చారు—వారు కూడా ఈ వీరోచిత పోరాటం ప్రపంచానికి చెప్పడానికే.
ఈ యుద్ధంలో చైనాకు భారీ నష్టం. అధికారిక అంచనాల ప్రకారం సుమారు 500 మంది చైనా సైనికులు మట్టుపడ్డారు.
ఉదయం 4:30కు ప్రారంభమైన ఈ పోరాటం 9 గంటలకు ముగిసింది.
అప్పటి నుంచి కొన్ని రోజులకే చైనా ఏకపక్షంగా కాల్పుల విరమణ ప్రకటించింది.
