పర్యావరణ పరిరక్షణలో, జీవవైవిధ్య సంరక్షణలో అడవుల ప్రాధాన్యం ఎంతో విశేషం. కానీ మానవ కార్యకలాపాల కారణంగా అడవుల విస్తీర్ణం క్రమంగా తగ్గిపోతూ, పర్యావరణ సమతౌల్యాన్ని దెబ్బతీస్తోంది. ఫలితంగా వన్యప్రాణుల జీవనానికి తీవ్రమైన ముప్పు ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం అనేక రకాల మొక్కలు, జంతువులు అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్నాయి. వాటిని సంరక్షించేందుకు స్థాపించిన ప్రాంతాలే బయోస్పియర్ రిజర్వ్లు. వీటి ప్రాముఖ్యతపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచే ఉద్దేశంతో ప్రతి ఏడాది నవంబర్ 3న ‘అంతర్జాతీయ బయోస్పియర్ రిజర్వ్ల దినోత్సవం’గా జరుపుకుంటారు. ఈ రోజు ప్రధాన ఉద్దేశ్యం — పర్యావరణ పరిరక్షణలో, స్థిరమైన అభివృద్ధి సాధనలో జీవావరణ కేంద్రాల ప్రాధాన్యతను గుర్తుచేయడం.
బయోస్పియర్ రిజర్వ్లు:
యునెస్కో వివరాల ప్రకారం ప్రపంచంలోని 138 దేశాల్లో మొత్తం 738 బయోస్పియర్ రిజర్వ్లు ఉన్నాయి. వాటిలో 22 అంతర్జాతీయ సరిహద్దులను దాటిన ట్రాన్స్బౌండరీ ప్రాంతాలు, అంటే అవి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దేశాల పరిధిలో ఉన్నాయి.
చారిత్రక నేపథ్యం:
1971 నవంబర్ 3న యునెస్కో ‘మాన్ అండ్ ది బయోస్పియర్ (MAB)’ ప్రోగ్రామ్ను ప్రారంభించింది. దీని లక్ష్యం — మానవుడు మరియు పర్యావరణం మధ్య సమన్వయాన్ని పెంపొందించడం. 2021 నవంబర్ 9–24 మధ్య పారిస్లో జరిగిన యునెస్కో జనరల్ కాన్ఫరెన్స్ 41వ సమావేశంలో, ఎంఏబీ ప్రోగ్రామ్ ప్రారంభానికి 50 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 3న ‘అంతర్జాతీయ బయోస్పియర్ రిజర్వ్ల దినోత్సవం’గా జరుపుకోవాలని నిర్ణయించారు.
