రాజ్యాంగ సవరణలపై పట్టు ఉంటే పాలిటీ మార్కులు పక్కా!

భారత రాజ్యాంగం కాలానుగుణంగా మారుతున్న అవసరాలకు అనుగుణంగా అనేక సవరణలకు లోనైంది. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను మరింత పటిష్ఠం చేయడం, పాలనలో జవాబుదారీతనాన్ని పెంచడం, రాజకీయ స్థిరత్వాన్ని కాపాడటం వంటి లక్ష్యాలతో పలు కీలక మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా 91వ రాజ్యాంగ సవరణ నుంచి 100వ సవరణ వరకు జరిగిన పరిణామాలు ఎంతో ముఖ్యమైనవి.

91వ రాజ్యాంగ సవరణ రాజకీయ ఫిరాయింపుల నిరోధక నిబంధనలను మరింత బలోపేతం చేసింది. మంత్రిమండలి పరిమాణాన్ని నియంత్రించడంతో పాటు, పార్టీ ఫిరాయింపుల కారణంగా అనర్హతకు గురైన సభ్యులకు మంత్రి పదవి చేపట్టే అవకాశాన్ని కూడా పరిమితం చేసింది. కేంద్రంతో పాటు రాష్ట్రాల్లో మంత్రుల సంఖ్యకు కూడా పరిమితి విధించడం ద్వారా అధికారం కోసం జరిగే అనవసర రాజకీయ మార్పిడులకు అడ్డుకట్ట వేసే ప్రయత్నం జరిగింది.

91వ సవరణతో పాటు తరువాతి రాజ్యాంగ సవరణలు భారత రాజకీయ, సామాజిక, పరిపాలనా వ్యవస్థల్లో పలు మార్పులకు దారితీశాయి. ఎనిమిదో షెడ్యూల్‌లో భాషలకు గుర్తింపు కల్పించడం, విద్యా రంగంలో వెనుకబడిన వర్గాలకు అవకాశాలను విస్తరించడం, సహకార సంఘాలకు రాజ్యాంగ పరిరక్షణ కల్పించడం వంటి అంశాలు కూడా రాజ్యాంగ పరిణామంలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించాయి.

అదేవిధంగా కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు, స్థానిక పాలన, పరిపాలనా వికేంద్రీకరణ, అంతర్జాతీయ సరిహద్దుల అంశాలు వంటి వివిధ రంగాలకు సంబంధించిన మార్పులు కూడా రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా చోటుచేసుకున్నాయి. వీటిలో భారత్‌-బంగ్లాదేశ్‌ భూసరిహద్దు ఒప్పందానికి సంబంధించిన 100వ రాజ్యాంగ సవరణ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది.

పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులు ప్రతి సవరణను కేవలం సంవత్సరం ఆధారంగా గుర్తుపెట్టుకోవడం కంటే సవరణ సంఖ్య, సంవత్సరం, ప్రధాన ఉద్దేశం, మార్చిన ఆర్టికల్స్‌ లేదా షెడ్యూల్స్‌ను అనుసంధానం చేసుకుని చదవడం ప్రయోజనకరం. ముఖ్యంగా 91 నుంచి 100వ సవరణ వరకు వచ్చిన మార్పులను ఒక పట్టిక రూపంలో పునశ్చరణ చేసుకుంటే ప్రశ్నలను సులభంగా గుర్తించవచ్చు.

సవరణ సంఖ్య–సంవత్సరం–ప్రధాన అంశం అనే మూడు అంశాలను కలిపి సాధన చేయడం ద్వారా ఇండియన్‌ పాలిటీ విభాగంలో వేగంగా సమాధానాలు గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది.