హైడ్రాక్సిల్‌ సమూహమే కీలకం.. ఆల్కహాల్స్‌ గురించి తెలుసా?

ఆక్సిజన్‌ కలిగిన ముఖ్యమైన సేంద్రీయ సమ్మేళనాల్లో ఆల్కహాల్స్‌ ఒక ముఖ్యమైన వర్గం. వీటిలో హైడ్రాక్సిల్‌ (–OH) సమూహం ప్రధాన ప్రమేయ సమూహంగా ఉంటుంది. మిథనాల్‌, ఇథనాల్‌, ప్రొపనాల్‌, గ్లిజరాల్‌ వంటి ఆల్కహాల్స్‌కు ప్రయోగశాలలు, ఔషధ, ఆహార, సౌందర్య, రసాయన పరిశ్రమల్లో విస్తృత వినియోగం ఉంది.

ఆల్కహాల్స్‌ సాధారణంగా R–OH రూపంలో ఉంటాయి. వీటి నామకరణంలో సాధారణ పద్ధతితో పాటు IUPAC విధానాన్ని అనుసరిస్తారు. –OH సమూహం ఉన్న అతి పొడవైన కార్బన్‌ గొలుసును ప్రధాన గొలుసుగా తీసుకుని, దానికి కనిష్ఠ సంఖ్య వచ్చేలా నంబరింగ్‌ చేస్తారు. ఆల్కేన్‌ పేరులోని ‘e’ స్థానంలో ‘ol’ చేర్చి ఆల్కహాల్‌ పేరును రూపొందిస్తారు.

ఆల్కహాల్స్‌ భౌతిక ధర్మాలపై అంతర అణు హైడ్రోజన్‌ బంధాలు గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. అందువల్ల సమాన అణుభారం ఉన్న ఆల్కేన్లు, ఈథర్లతో పోలిస్తే వీటి బాష్పీభవన స్థానాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. సమజాత శ్రేణిలో కార్బన్‌ గొలుసు పొడవు పెరిగే కొద్దీ బాష్పీభవన స్థానం సాధారణంగా పెరుగుతుంది. శాఖలు పెరిగినప్పుడు అణువు ఉపరితల వైశాల్యం తగ్గడంతో బాష్పీభవన స్థానం తగ్గుతుంది.

ఆల్కహాల్స్‌లోని –OH సమూహం నీటితో హైడ్రోజన్‌ బంధాలను ఏర్పరచడం వల్ల తక్కువ అణుభారం కలిగిన ఆల్కహాల్స్‌ నీటిలో బాగా కరుగుతాయి. అయితే కార్బన్‌ గొలుసు పొడవు పెరిగే కొద్దీ హైడ్రోఫోబిక్‌ ఆల్కైల్‌ భాగం పెరగడంతో ద్రావణీయత తగ్గుతుంది. మరోవైపు –OH సమూహాల సంఖ్య పెరిగితే నీటిలో ద్రావణీయత పెరుగుతుంది.

హైడ్రోజన్‌ బంధాల కారణంగా ఆల్కహాల్స్‌ స్నిగ్ధత కూడా సంబంధిత హైడ్రోకార్బన్ల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. –OH సమూహాల సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ స్నిగ్ధత పెరుగుతుంది. ఉష్ణోగ్రత పెరిగినప్పుడు అంతర అణు బంధాలు బలహీనపడటం వల్ల స్నిగ్ధత తగ్గుతుంది.

ఆల్కహాల్స్‌ను –OH సమూహాల సంఖ్య ఆధారంగా మోనోహైడ్రిక్‌, డైహైడ్రిక్‌, ట్రైహైడ్రిక్‌, పాలీహైడ్రిక్‌ ఆల్కహాల్స్‌గా వర్గీకరిస్తారు. అలాగే –OH సమూహం బంధితమైన కార్బన్‌ స్వభావం ఆధారంగా ప్రైమరీ, సెకండరీ, టెర్షియరీ ఆల్కహాల్స్‌గా విభజిస్తారు.

APPSC వంటి పోటీ పరీక్షలకు ఆల్కహాల్స్‌ నామకరణం, వర్గీకరణ, హైడ్రోజన్‌ బంధాలు, బాష్పీభవన స్థానం, స్నిగ్ధత, నీటిలో ద్రావణీయత, సాంద్రత వంటి అంశాలు ముఖ్యమైనవి. వీటి మధ్య ఉన్న కారణ–ఫలిత సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా కెమిస్ట్రీలోని తదుపరి భావనలను సులభంగా నేర్చుకోవచ్చు.