నేపాల్‌ జలప్రళయం నేర్పిన గుణపాఠం.. చైనా డ్యామ్‌తో భారత్‌కు ముప్పెంత?

నేపాల్‌లో ఇటీవల సంభవించిన జలప్రళయం నేపథ్యంలో చైనా తీరుపై పలు ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. టిబెట్‌ ప్రాంతంలో వరద పరిస్థితులపై ముందస్తు సమాచారం ఉన్నప్పటికీ నేపాల్‌కు సకాలంలో హెచ్చరిక అందలేదన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. వరదలు సంభవించిన తర్వాతే సమాచారం అందడంతో సహాయక చర్యలకు కీలకమైన సమయం కోల్పోయినట్లు నేపాల్‌ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

ఈ ఘటన ఇప్పుడు భారత్‌కు కూడా ఒక హెచ్చరికగా మారింది. ముఖ్యంగా టిబెట్‌లో బ్రహ్మపుత్ర నదిపై చైనా చేపడుతున్న భారీ జలవిద్యుత్తు ప్రాజెక్టు నేపథ్యంలో భవిష్యత్తులో నదీ ప్రవాహానికి సంబంధించిన సమాచారం, ముందస్తు హెచ్చరికలపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. భారత్‌, చైనా మధ్య నదీజలాలపై సమగ్ర సమాచార మార్పిడి, విపత్తుల సమయంలో తప్పనిసరి ముందస్తు హెచ్చరికలకు సంబంధించిన బలమైన వ్యవస్థ అవసరమనే అభిప్రాయాలు వినిపిస్తున్నాయి.

బ్రహ్మపుత్ర టిబెట్‌లో యార్లంగ్‌ జాంగ్బోగా ప్రవహిస్తుంది. చైనా ప్రతిపాదించిన భారీ జలవిద్యుత్తు ప్రాజెక్టు ప్రపంచంలోనే అత్యంత భారీ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా నిలవనుంది. అయితే ఈ ప్రాంతం భూకంపాలు, కొండచరియలు వంటి ప్రకృతి విపత్తులకు సున్నితమైన ప్రాంతం కావడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. నిర్మాణ ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉన్న భౌగోళిక పగుళ్లపై కూడా నిపుణులు హెచ్చరికలు చేసినట్లు సమాచారం.

భవిష్యత్తులో భారీ వర్షాలు, కొండచరియలు లేదా భూకంపాల కారణంగా అకస్మాత్తుగా భారీగా నీటిని విడుదల చేయాల్సి వస్తే దిగువన ఉన్న అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌, అస్సాం తదితర ప్రాంతాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు నదీ ప్రవాహాన్ని తగ్గించే చర్యలు చేపట్టినా సాగునీరు, తాగునీరు, పర్యావరణంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు కనిపించే అవకాశం ఉంది.

ఈ నేపథ్యంలో చైనా ప్రాజెక్టును కేవలం జలవిద్యుత్తు ప్రాజెక్టుగా కాకుండా విపత్తు నిర్వహణ, నదీ భద్రత, నీటి లభ్యత, జాతీయ భద్రత వంటి అనేక కోణాల్లో భారత్‌ పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. చైనా ప్రాజెక్టుకు ప్రతిస్పందనగా అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌లో సియాంగ్‌ అప్పర్‌ మల్టీపర్పస్‌ ప్రాజెక్టును భారత్‌ ముందుకు తీసుకెళ్తోంది.