లద్దాఖ్‌లో తొలి రాతి చెక్‌డ్యామ్‌.. పెరిగిన సింధూ నీటిమట్టం

సింధూ నదీ జలాలను స్థానిక అవసరాలకు మరింత సమర్థంగా వినియోగించుకునే దిశగా లద్దాఖ్‌ కీలక ముందడుగు వేసింది. ఉప్సీ ప్రాంతంలో దేశంలోనే తొలి రాతి చెక్‌డ్యామ్‌ను నిర్మించింది. సిమెంట్‌ వినియోగించకుండా స్థానికంగా లభించే రాళ్లతో నిర్మించిన ఈ అడ్డుకట్ట కారణంగా సింధూ నదిలో నీటిమట్టం దాదాపు 10 అడుగుల మేర పెరిగింది.

ఈ చెక్‌డ్యామ్‌ సుమారు 40 మిలియన్‌ లీటర్ల నీటిని నిల్వ చేసే సామర్థ్యం కలిగి ఉంది. నీటి కొరతను ఎదుర్కొంటున్న పరిసర గ్రామాలకు ఈ నిర్మాణం ప్రయోజనం చేకూర్చే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా వ్యవసాయ అవసరాలకు నీటిని అందుబాటులోకి తీసుకురావడంలో ఇది కీలకంగా మారనుంది.

ఉప్సీ ప్రాంతంలో సింధూ నది అత్యంత లోతైన ప్రాంతంలో ప్రవహిస్తుండటంతో గతంలో నదిలోని నీటిని పైకి తోడుకోవడం రైతులకు పెద్ద సవాలుగా ఉండేది. చెక్‌డ్యామ్‌ నిర్మాణంతో నదిలో నీటిమట్టం పెరగడం వల్ల నీటిని సులభంగా వినియోగించుకునే పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. తక్కువ వ్యయంతో, స్థానిక వనరులను ఉపయోగించి చేపట్టిన ఈ నిర్మాణం సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో జలవనరుల అభివృద్ధికి ఒక నమూనాగా నిలిచే అవకాశం ఉంది.

తొలి చెక్‌డ్యామ్‌ ఫలితాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని లద్దాఖ్‌ యంత్రాంగం మరిన్ని ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి నిర్మాణాలను చేపట్టేందుకు సిద్ధమవుతోంది. మొత్తం 36 చెక్‌డ్యామ్‌ల నిర్మాణానికి కేంద్ర జలశక్తి మంత్రిత్వశాఖకు ప్రతిపాదనలు పంపింది.

వీటిలో లేహ్‌ ప్రాంతంలో 7 రాక్‌ చెక్‌డ్యామ్‌లు, కార్గిల్‌ ప్రాంతంలో 29 చెక్‌డ్యామ్‌లు నిర్మించాలని ప్రతిపాదించింది. ఈ ప్రాజెక్టుల అంచనా వ్యయం రూ.56 కోట్లకు పైగా ఉంటుందని అధికారులు పేర్కొన్నారు. ప్రతిపాదిత నిర్మాణాలు పూర్తయితే వర్షపు నీరు, నదీ జలాలను స్థానికంగా నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యం మరింత పెరగనుంది.

సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యతను పెంచడం, వ్యవసాయ అవసరాలను తీర్చడం, స్థానిక గ్రామాలకు జలభద్రత కల్పించడం వంటి లక్ష్యాలతో ఈ ప్రాజెక్టులను ముందుకు తీసుకెళ్లాలని లద్దాఖ్‌ యంత్రాంగం భావిస్తోంది. సింధూ జలాల వినియోగంపై భారత్‌ తన దృష్టిని మరింత పెంచుతున్న నేపథ్యంలో ఈ చర్యలకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.