పార్లమెంట్‌లో నంబర్ గేమ్: రాజ్యాంగ సవరణకు 360 మంది బలం దక్కేనా?

కేంద్ర ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన మహిళా రిజర్వేషన్లు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్) ప్రక్రియ ప్రస్తుతం దేశ రాజకీయాల్లో పెను సంచలనంగా మారింది. దశాబ్దాలుగా నలుగుతున్న మహిళల కల సాకారమయ్యే తరుణంలో, దానికి డీలిమిటేషన్ అంశాన్ని ముడిపెట్టడం రాజకీయ ఉత్కంఠను పతాక స్థాయికి చేర్చింది. గురువారం లోక్‌సభ ముందుకు రానున్న మూడు కీలక బిల్లులు భారత ప్రజాస్వామ్య ముఖచిత్రాన్ని మార్చేలా కనిపిస్తున్నాయి.

ప్రధానంగా 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ద్వారా లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్యను ప్రస్తుతమున్న 543 నుండి గరిష్ఠంగా 850కి పెంచాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రాతిపదికన ఈ ప్రక్రియను చేపట్టి, 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికే మహిళలకు 33 శాతం కోటాను అమలు చేయాలన్నది కేంద్ర వ్యూహం. అయితే, రాజ్యాంగ సవరణకు అవసరమైన మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ సాధించడం ఇప్పుడు ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది. ఎన్డీయే కూటమికి సొంతంగా ఉన్న బలం కంటే అదనంగా మరో 68 మంది సభ్యుల మద్దతు అవసరం కావడం, దీనిపై ప్రతిపక్ష ‘ఇండియా’ కూటమి ససేమిరా అనడం చర్చనీయాంశమైంది.

ప్రతిపక్షాలు మహిళా రిజర్వేషన్లకు సంపూర్ణ మద్దతు ప్రకటిస్తున్నప్పటికీ, డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియపై తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా దక్షిణాది, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు ఈ విభజన వల్ల జనాభా ప్రాతిపదికన నష్టపోయే ప్రమాదం ఉందని రాహుల్ గాంధీ, మల్లికార్జున ఖర్గే వంటి నేతలు హెచ్చరిస్తున్నారు. జనాభా నియంత్రణను సమర్థంగా అమలు చేసిన రాష్ట్రాలకు ఇది శాపంగా మారుతుందని వారి వాదన. అలాగే మహిళా కోటాలో ఓబీసీలకు ఉప కోటా కల్పించాలని, తాజా కులగణన ఆధారంగానే ఈ ప్రక్రియ సాగాలని విపక్షాలు పట్టుబడుతున్నాయి.

మరోవైపు, కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎవరికీ అన్యాయం జరగదనే భరోసా ఇస్తోంది. అన్ని రాష్ట్రాల్లో సీట్లను 50 శాతం పెంచడం ద్వారా ప్రాంతీయ సమతుల్యత దెబ్బతినకుండా చూస్తామని, డీలిమిటేషన్ కమిషన్ అన్ని రాజకీయ పార్టీల అభిప్రాయాలను తీసుకుంటుందని ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ స్పష్టం చేశారు. ఒకవేళ ప్రతిపక్షాలు ఈ బిల్లును అడ్డుకుంటే, వారు మహిళా రిజర్వేషన్లకు వ్యతిరేకమనే ముద్ర పడేలా ప్రభుత్వం తన వ్యూహాన్ని రచిస్తోంది. ఈ రాజకీయ చదరంగంలో రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు గట్టెక్కుతుందా లేదా అనేది ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా ఆసక్తి రేకెత్తిస్తోంది.